Plaque Attack

Elke snack start een zuuraanval. Poets de bacteriën weg en laat speeksel je tanden herstellen.

Een spel van twee minuten over hoe tanden zichzelf verdedigen. Na suiker wordt de plaque op je tanden zuur en trekt mineralen uit het glazuur. Daarna neutraliseert speeksel het zuur en brengt calcium en fosfaat terug. Houd het zuur kort, de bacteriën weinig en de hersteltijd lang.

▶ Spelen

Zo speel je

Tik of klik op bacteriën om ze van de tanden te poetsen.
Let op de zuurmeter: elke snack laat hem stijgen. Voorbij de witte lijn (pH 5,5) verliezen tanden met bacteriën mineralen.
Als het zuur zakt, vult speeksel de mineralenbalken weer aan.
Kauw kauwgom voor extra speeksel, en spoel met water om suiker weg te spoelen.
Een witte vlek kan nog herstellen. Bij nul mineralen krijgt de tand een gaatje.

Wat je leert

Tandbederf begint wanneer bacteriën in de mond zuren maken die het tandoppervlak, het glazuur, aantasten. [NIDCR (NIH): Tooth Decay]
De bacteriën maken dat zuur van suikers en zetmeel uit eten en drinken. [NIDCR (NIH): Tooth Decay]
Glazuur bestaat voor ongeveer 96% uit mineraal: kleine kristallen hydroxyapatiet, gemaakt van calcium en fosfaat. [The Remineralization of Enamel from Saliva: A Chemical Perspective (2024)]
Speeksel bevat calcium en fosfaat, de bouwstenen waarmee het lichaam glazuurmineraal weer opbouwt. [The Remineralization of Enamel from Saliva: A Chemical Perspective (2024)]
Na suiker wordt de plaque op je tanden binnen een minuut zuur. Speeksel brengt het in 20 tot 40 minuten weer terug naar normaal. [UK Government, Delivering Better Oral Health, ch. 10: Healthier eating]
Onder een pH van ongeveer 5,5 beginnen de mineraalkristallen in het glazuur op te lossen. [Today's RDH: Tooth remineralization agents, an evidence-based review]
Vaak suiker eten houdt de plaque lang zuur, waardoor tanden weinig tijd krijgen om te herstellen. [UK Government, Delivering Better Oral Health, ch. 10: Healthier eating]
De speekselproductie stijgt bij het eten en is veel lager tijdens de slaap. [UK Government, Delivering Better Oral Health, ch. 10: Healthier eating]
Het eerste teken van tandbederf is een witte vlek, die nog kan herstellen. Gaan er meer mineralen verloren dan er terugkomen, dan ontstaat er een gaatje. [NIDCR (NIH): Tooth Decay]
Kauwen op suikervrije kauwgom maakt meer speeksel. In een overzicht uit 2007 vonden 7 van de 9 studies minder gaatjes met suikervrije kauwgom, vooral direct na het eten. [Mickenautsch et al. 2007: Sugar-free chewing gum and dental caries, a systematic review]
De WHO adviseert vrije suikers onder 10% van de dagelijkse energie te houden, en liefst onder 5% (ongeveer 25 gram per dag), om tandbederf te beperken. [FDI World Dental Federation: Dietary free sugars and dental caries]
Streptococcus mutans, een van de belangrijkste bacteriën bij tandbederf, groeit als kettinkjes van kleine ronde cellen. [Wikipedia: Streptococcus mutans]
Onbehandeld tandbederf in blijvende tanden is de meest voorkomende gezondheidsaandoening ter wereld; mondziekten treffen bijna 3,7 miljard mensen. [WHO fact sheet: Oral health]

Fabel of feit?

Alleen suiker veroorzaakt tandbederf.

Fabel. Zetmeel voedt de bacteriën ook: ze maken van allebei zuur. [NIDCR (NIH): Tooth Decay]

Heel vroeg tandbederf kan nog herstellen.

Feit. In het witte-vlekstadium kunnen mineralen uit speeksel het glazuur weer opbouwen. Een gaatje groeit niet terug. [NIDCR (NIH): Tooth Decay]

Hoe vaak je snackt maakt niet uit, alleen hoeveel.

Fabel. Elke snack start een nieuwe zuuraanval van 20 tot 40 minuten, dus vaak snacken laat bijna geen tijd voor herstel. [UK Government, Delivering Better Oral Health, ch. 10: Healthier eating]

Xylitol voorkomt gaatjes.

Niet bewezen. Een Cochrane-review uit 2015 vond te weinig betrouwbaar bewijs om te zeggen of xylitolproducten tandbederf voorkomen. [Riley et al. 2015, Cochrane: Xylitol-containing products for preventing dental caries]

Olietrekken kan poetsen vervangen.

Niet bewezen. De paar studies zijn klein en kort. Ze wijzen op iets minder plaque, maar niets toont aan dat het poetsen kan vervangen. [Gbinigie et al. 2016: Oil pulling for oral hygiene, a systematic review]

Wat is fictie in dit spel

De bacteriën in het spel zijn reusachtig en gloeien. Echte zijn ongeveer een duizendste millimeter.
De tijd gaat snel: echt herstel van het zuur duurt 20 tot 40 minuten, het spel perst dat in seconden.
De knoppen Kauwgom en Water, hun timers en de scores zijn spelmechanica.

Gratis minicursus

Meer weten? Volg de gratis 5-daagse minicursus over dit onderwerp.

Start de gratis cursus

Plaque Attack

Zo speel je

Wat je leert

Fabel of feit?

Gratis minicursus

Bronnen